Rất nhiều nhà thầu xây nhà trọn gói hiện nay đưa ra đề xuất “làm từ A đến Z”, bao gồm cả thiết kế và thi công. Với chủ nhà bận rộn, phương án này nghe có vẻ hợp lý vì chỉ làm việc với một đầu mối. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi đó là những ưu và nhược điểm mà nếu không hiểu rõ, chủ nhà rất dễ rơi vào thế bị động.
Ưu điểm dễ thấy nhất của việc giao thiết kế và thi công cho một nhà thầu là tính đồng bộ và tốc độ triển khai. Khi một đơn vị chịu trách nhiệm toàn bộ, quá trình điều chỉnh giữa bản vẽ và thi công thường nhanh hơn, hạn chế tình trạng đổ lỗi giữa các bên.
Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất của mô hình này nằm ở xung đột lợi ích. Thiết kế trong trường hợp này không còn hoàn toàn độc lập, mà có xu hướng phục vụ cho việc thi công thuận lợi và tiết kiệm chi phí cho nhà thầu. Nếu chủ nhà không đủ hiểu biết để phản biện, thiết kế có thể bị giản lược mà khó nhận ra ngay.
Một vấn đề khác là khả năng kiểm soát thay đổi. Khi thiết kế và thi công nằm trong cùng một đơn vị, các điều chỉnh trong quá trình làm việc rất dễ được quyết định nội bộ. Nếu chủ nhà không yêu cầu xác nhận rõ ràng bằng văn bản, nhiều thay đổi quan trọng có thể xảy ra mà chủ nhà chỉ biết khi công trình đã hoàn thành.
Mô hình này phù hợp hơn với những công trình đơn giản, yêu cầu không quá đặc thù, hoặc với chủ nhà ưu tiên tiến độ và sự thuận tiện. Ngược lại, với những căn nhà có yêu cầu cao về công năng, thẩm mỹ hoặc ngân sách cần kiểm soát chặt, việc tách thiết kế độc lập sẽ giúp chủ nhà có thêm một lớp kiểm soát quan trọng.
Vậy chủ nhà nên làm gì nếu vẫn muốn chọn phương án giao trọn?
Điều quan trọng là xác định rõ vai trò của hồ sơ thiết kế. Chủ nhà nên yêu cầu thiết kế được chốt hoàn chỉnh, có thuyết minh rõ ràng trước khi bước vào giai đoạn thi công. Ngoài ra, cần giữ quyền phê duyệt đối với mọi thay đổi liên quan đến thiết kế và vật liệu, thay vì giao hoàn toàn cho nhà thầu tự quyết.
Tóm lại, Giao toàn bộ từ thiết kế đến thi công cho một nhà thầu không phải là sai, nhưng sẽ trở nên rủi ro nếu chủ nhà hiểu nhầm đây là giải pháp không cần kiểm soát. Khi chủ nhà biết mình cần kiểm soát ở đâu, yêu cầu gì và giữ vai trò phê duyệt rõ ràng, mô hình này vẫn có thể vận hành hiệu quả. Điều quan trọng không nằm ở việc giao bao nhiêu, mà nằm ở việc chủ nhà giữ lại quyền quyết định nào cho mình.
